Pół wieku eksperymentów

Polskie eksperymenty kosmiczne

Pełna lista polskich eksperymentów w misjach kosmicznych, w których uczestniczyło CBK PAN.

24 listopada 2026 Centrum Nauki Kopernik, Warszawa
Data Misja Opis
VERTICALe
28 XI 1970 Vertical-1

487 km. Badania geofizyczne z ZSRR i czterema innymi krajami. Polski spektroheliograf rentgenowski, pierwszy polski przyrząd w kosmosie. Wrocław, przed utworzeniem CBK PAN.

19 IV 1973 Intercosmos-11 (Copernicus 500)

Rozbłyski radiowe Słońca, rezonanse plazmy. Radiospektrograf PC-500K, pierwszy polski przyrząd na satelicie. Odkrycie fal modu Bernsteina.

Instytut Lotnictwa
1976 Intercosmos-15

Testy nowych systemów. Generator podnośnych do telemetrii ETMS, użyty też na IK-18, 19, 24 i 25.

Instytut Lotnictwa
30 VIII 1977 Vertical-5

ok. 500 km. Blok kamer rentgenowskich i fotometr szerokopasmowy promieniowania X.

27 II 1979 Intercosmos-19

Górna jonosfera. Radiospektrometr IRS-1 (ok. 0,6–6 MHz), generator ETMS.

CBK i Instytut Lotnictwa
29 IX 1979 Vertical-8

505 km. Fotometr szerokopasmowy, monochromatyczny spektrometr rentgenowski, teleskop rentgenowski, kamery. Widma w obszarze linii Mg XI.

25 XII 1980 Prognoz-8

Wiatr słoneczny i magnetosfera. Analizator widma BUD-2/BUD-A (2–105 Hz).

CBK i Instytut Lotnictwa
28 VIII 1981 Vertical-9

500 km. Ten sam zestaw słoneczny co Vertical-8.

18 IX 1981 Vertical-Gruzya

1540 km. Wstrzykiwanie wiązki elektronów, ładowanie i neutralizacja ładunku, emisje optyczne i radiowe. Polska: diagnostyka e.m., radiospektrometry ISKRA i PRS-1.

21 XII 1981 Vertical-10

1510 km. Badania atmosfery i jonosfery. Analizator widma ASIN (0,8–220 Hz), nieregularności plazmy jonosferycznej.

20 X 1983 Vertical-11

500 km. Promieniowanie słoneczne. Doplerometr rentgenowski, kamery, teleskop rentgenowski. Obrazy aktywnych obszarów w linii Mg XI.

15 XII 1984 / 21 XII 1984 Vega-1 / Vega-2

Wenus i kometa Halleya (przelot 6 i 9 III 1986). Analizator APV-N (1–1000 Hz), fale plazmowe najsilniejsze ok. 1,3 mln km od jądra.

CBK i Instytut Lotnictwa
18 III 1985 Plasma-1

Rakieta MR-12, eksperyment „matka–córka” z działem jonowym Li⁺ (300 A, 8,3 eV). Radiospektrometr PRS-2RP.

18 XII 1986 Cosmos-1809

Fizyka jonosfery. Radiospektrometr AVCz-2F (0,1–10 MHz).

7 VII / 12 VII 1988 Phobos-1 / Phobos-2

Misja na Marsa, 14 krajów. Analizator plazmy APV-F.

CBK i Instytut Lotnictwa
28 IX 1989 Active (Intercosmos-24)

Nadajnik 10 kW / 9,6 kHz i czeski sub-satelita. Pięć polskich przyrządów, m.in. PRS-2S, ONCz-2 (20 Hz–20 kHz), PRS-2. Uwolnienie ksenonu 21 II 1990.

12 VII 1990 Gamma

Astrofizyka gamma/X z Rosją i Francją. Kamera gwiazdowa Telezvezda.

CBK i PW
18 XII 1991 Apex (Intercosmos-25)

Wiązka elektronów w plazmie. Sześć przyrządów: PRS-3, miernik impedancji anteny, ISKRA, analizator energii (5 eV–30 keV), generator podnośnych STO.

2 III 1994 Coronas-I

Słońce i jego wpływ na Ziemię. DIOGENES (spektro-doplerometr X) i SORS-D (0,1–30 MHz).

3 VIII 1995 Interball-1

Ogon magnetosfery. Analizator ADS (w kompleksie ASPI) i kolimator KRF (fotometr-imager RF-15I, z Czechami).

23 IV 1996 Priroda

Ostatni moduł Mir, teledetekcja Ziemi. Kamera cyfrowa w eksperymencie ISTOK-IR.

16 XI 1996 Mars-96

12 przyrządów na orbiterze, 2 stacje, 2 penetratory. Nie opuścił orbity okołoziemskiej. Podsystemy do ELISMA, ASPERA-C i PFS.

5 X 1997 Cassini–Huygens

Saturn i Tytan (lądowanie 14 I 2005). Czujnik THP (metoda gorącego drutu) i elektronika SSP.

2001 Compas-1

Plazma jonosferyczna a geodynamika. Radiospektrometr. Satelita utracił łączność po starcie.

31 VII 2001 Coronas-F

Obserwatorium słoneczne. Spektrometry Bragga RESIK i DIOGENES (2–10 keV).

X 2002 INTEGRAL

Obserwatorium gamma ESA. Jednostka VEB dla IBIS, oprogramowanie, EGSE dla JEM-X, pakiet kalibracji SPI.

2 VI 2003 Mars Express

Mars z orbity. Skaner i zasilacz do PFS (1,2–45 µm).

2 III 2004 Rosetta

Kometa 67P. MUPUS (penetrator lądownika Philae) i wkład w Virtis.

29 VI 2004 Demeter

Francuski mikrosatelita, zaburzenia e.m. przy trzęsieniach ziemi (do 9 XII 2010). Zasilacz DC/DC, analiza danych.

26 XI 2005 Venus Express

Atmosfera Wenus. Skaner i zasilacz do PFS (0,9–45 µm).

26 V 2006 Compass-2

Rosyjski mikrosatelita, geodynamika. Analizator fal plazmowych (0,1–20 MHz).

19 X 2008 IBEX

Granica heliosfery. Modelowanie czujnika gwiazdowego i symulacja pomiarów kamerą IBEX-Lo.

22 X 2008 Chandrayaan-1

Księżyc. Spektrometr SIR-2 (0,93–2,4 µm) i podsystem Deflector w CENA.

30 I 2009 Coronas-Photon

Słońce w miękkim X. Spektrofotometr SphinX, dane w minimum aktywności.

14 V 2009 HERSCHEL

Obserwatorium ESA (submilimetrowe i dalekie IR, do 2013). LCU, jednostka sterująca oscylatora lokalnego w HIFI. Wyniki: woda w komecie 10P/Tempel 2 i C/2008 Q3 Garradd, CO w atmosferze Marsa.

XI 2011 Chomik (Fobos-Grunt)

Rosyjska misja na Fobosa. Penetrator CHOMIK do pobierania próbek gruntu. Misja nieudana przez awarię stopnia rakiety.

II / IV 2013 Obstanovka

Na ISS (segment rosyjski), anteny zamontowane przez kosmonautów. Analizator RFA (0,1–15 MHz), współpraca z IRF Uppsala.

21 XI 2013 (Lem), 19 VIII 2014 (Heweliusz) BRITE

Konstelacja 5 nanosatelitów do fotometrii gwiazd. CBK PAN zbudowało i zakwalifikowało do lotu Lema i Heweliusza.

8 VII 2014 RELEC

Orbita heliosynchroniczna 640–830 km. Wysypywanie elektronów relatywistycznych, zjawiska w górnej atmosferze. Analizator RFA (20 kHz–15 MHz).

14 III 2016 CaSSIS (ExoMars TGO)

Kamera barwna i stereoskopowa powierzchni Marsa. CBK PAN opracowało elektronikę, w tym przetwornicę zasilania, komputer i sterownik kamery.

CBK PAN, współpraca Creotech Instruments Więcej informacji
2 IV 2018 ASIM / MXGS (ISS)

Obserwacje wysokoenergetycznych zjawisk nad burzami. CBK PAN wykonało kompletny system zasilania MXGS i autonomiczny monitoring parametrów (FPGA).

CBK i Creotech Instruments Więcej informacji
5 V 2018 InSight / HP³

Marsjański eksperyment przepływu ciepła. CBK PAN współtworzyło elementy mechanizmu wbijającego penetratora „Kret” i analizowało dane o regolicie.

ASTRONIKA Więcej informacji
21 V 2018 Longjiang-1 / Longjiang-2 (Chang’e-4)

Dwa mikrosatelity do radioastronomii niskich częstotliwości przy Księżycu. CBK PAN zbudowało część analizatora radiowego i dipolowe anteny; Longjiang-1 utracono, Longjiang-2 pracował na orbicie Księżyca.

29 VI 2018 DESIS (ISS)

Hiperspektralne obrazowanie Ziemi w 235 kanałach. CBK PAN dostarczyło mechanizm kierowania linią obserwacji (Pointing Unit).

20 X 2018 BepiColombo / MERTIS

Spektrometr i radiometr podczerwieni do mapowania mineralogii Merkurego. CBK PAN wykonało mechanizm kierowania i kalibracji pomiaru (MPOI).

18 XII 2019 OPS-SAT

Satelita ESA do testów nowych sposobów obsługi satelitów. CBK PAN opracowało sprzętowy konwerter protokołów CCSDS Engine.

CBK i Creotech Instruments Więcej informacji
10 II 2020 STIX

Teleskop i spektrometr rentgenowski do obrazowania rozbłysków Słońca. CBK PAN uczestniczyło w konstrukcji instrumentu i badaniach naukowych.

14 IV 2023 JUICE

Sonda ESA do układu Jowisza. CBK PAN wykonało m.in. komputer i elementy mechaniczne RPWI (fale radiowe i plazmowe) oraz komputer, zasilanie i radiator SWI (fale submilimetrowe).

CBK i Creotech Instruments Więcej informacji
5 XII 2024 Proba-3 / ASPIICS

Dwa satelity tworzą sztuczne zaćmienie do obserwacji korony Słońca. CBK PAN przygotowało sterownik koronografu CCB i zespół koła filtrów i polaryzatorów FWA.

CBK i Creotech Instruments, N7Space, PCO oraz GMV Polska (oprogramowanie GNSS) Więcej informacji
24 IX 2025 IBEX / IMAP

Fotometr UV zbudowany przez CBK PAN bada heliosferyczną poświatę wodoru i helu; pierwszy sygnał zarejestrował 13 XI 2025.

Data do uzupełnienia EagleEye

Opis do uzupełnienia.

Planowana / w toku CTI, CBK PAN i Scanway
Data do uzupełnienia PIAST

Opis do uzupełnienia.

Planowana / w toku WAT, CTI, Scanway, CBK PAN, PCO i Instytut Lotnictwa
ORGANIZATOR Logo CBK PAN
PATRONAT MEDIALNY Polska Agencja Prasowa
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Zadanie zlecone Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „organizacja Konferencji «Pół wieku polskich eksperymentów kosmicznych. Co dalej?»”.